TỪ LUỐNG RAU NGOÀI TRỜI ĐẾN GẦN 100 HA NHÀ KÍNH CỦA
HTX HIỀN THI

Khởi đầu của Hiền Thi không thuận lợi. Vốn ít, đầu ra chưa ổn định, HTX chỉ có thể tổ chức cho bà con trồng ngoài trời những loại rau truyền thống, dễ trồng. Nhưng năng suất và hiệu quả đều không đạt kỳ vọng.

Đứng trước ngã rẽ ấy, HTX chọn cách khó hơn – mạnh dạn vay vốn, vận động bà con cùng đầu tư làm nhà kính, ứng dụng máy móc và tham gia chương trình khuyến nông chuyển giao công nghệ trồng rau công nghệ cao. Vận động nông dân bỏ tiền túi vào một mô hình chưa từng làm chỉ có thể thành công khi HTX đã tạo được niềm tin trước đó.

Đến nay, HTX có 19,5 ha rau sản xuất trong nhà kính, bên cạnh khoảng 40 hộ liên kết với diện tích 80–100 ha. Toàn bộ đều áp dụng quy trình canh tác tiên tiến, sử dụng giống mới chất lượng cao, trồng rau trên giá thể, lắp đặt hệ thống tưới phun sương và tưới nhỏ giọt giúp tiết kiệm nước, hạn chế xói mòn đất.

Một khâu ít được nhắc tới nhưng lại được HTX đầu tư bài bản là vườn ươm. Để chủ động nguồn cây giống cho thành viên và hộ liên kết, HTX trang bị máy đo nhiệt độ tự động kết nối điện thoại, máy gieo hạt, máy xay đất, máy vào vỉ đất. Theo tính toán của HTX, nhóm thiết bị này giúp giảm khoảng 50% chi phí nhân công và thời gian lao động, đồng thời nâng cao chất lượng cây giống.

Con số ấy có ý nghĩa lớn hơn vẻ ngoài của nó. Cây giống là điểm khởi đầu của mọi vụ rau; giống đồng đều thì cả vùng nguyên liệu mới đồng đều, và chỉ khi đó siêu thị mới nhận hàng theo tiêu chuẩn.

Từ năm 2021, HTX bắt đầu chuyển đổi có hệ thống – từ sản xuất truyền thống sang tổ chức sản xuất theo kế hoạch, theo tiêu chuẩn và theo chuỗi giá trị; đầu tư kho xưởng, máy móc, phương tiện. Kết quả là doanh thu tăng 10–20%, diện tích liên kết mở rộng, và quan trọng nhất, HTX chủ động được đầu ra, tự chủ trong định giá và ký kết các hợp đồng lớn.

Chuỗi khép kín của Hiền Thi được phân vai rành mạch. Doanh nghiệp hỗ trợ đầu ra và định hướng thị trường. HTX lập kế hoạch, điều hành sản xuất theo quy chuẩn chung, hỗ trợ kỹ thuật, thu mua và đóng gói. Các hộ nông dân sản xuất theo đúng quy trình kỹ thuật HTX đưa ra.

Trên nền đó, HTX áp dụng quy trình VietGAP, kiểm soát dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, sử dụng tem truy xuất nguồn gốc điện tử và sơ chế, chế biến theo tiêu chuẩn HACCP. Chuỗi liên kết an toàn thực phẩm tạo ràng buộc chặt chẽ hơn giữa hộ sản xuất và cơ sở sơ chế, từ đó nâng cao chất lượng và tạo niềm tin cho người tiêu dùng.

Nhưng điều đáng chú ý nhất ở Hiền Thi không phải là danh mục chứng nhận, mà là cách HTX nhìn nhận chính những chứng nhận đó. Từ thực tế triển khai, HTX xác định tiêu chuẩn chỉ thực sự có ý nghĩa khi được chuyển thành quy trình kiểm soát hằng ngày và có kết quả đo lường cụ thể.

Vì vậy, thay vì dừng lại ở việc có chứng nhận hay có thiết bị, HTX sẽ đánh giá hiệu quả bằng các chỉ tiêu đo đếm được – tỷ lệ hàng đạt yêu cầu, tỷ lệ hao hụt, chi phí sơ chế và đóng gói, thời gian xử lý đơn hàng, mức độ đáp ứng yêu cầu của từng khách hàng. Đây là tư duy quản trị hiếm gặp ở quy mô HTX.