TỪ CÂU CHUYỆN CỦA
NỮ GIÁM ĐỐC HTX TRẺ Ở SƠN LA
ĐẾN BÀI HỌC MỞ CỬA
THỊ TRƯỜNG LỚN

Gặp chị Lò Thị Bưởi, Giám đốc HTX nông nghiệp sinh thái EFARM, người đối diện dễ dàng cảm nhận được sự tự tin của một người trẻ dám lựa chọn con đường khó.

Tốt nghiệp ngành Nông học của Trường Đại học Tây Bắc năm 2017, chị trở về quê hương với mong muốn làm giàu từ nông nghiệp. Thế nhưng, mô hình đầu tiên là trồng rau trái vụ nhanh chóng thất bại bởi thời tiết bất lợi, sâu bệnh và đầu ra bấp bênh.

Không chấp nhận bỏ cuộc, chị chuyển sang trồng ngũ cốc để duy trì thu nhập trước khi tìm thấy hướng đi phù hợp hơn với điều kiện tự nhiên vùng cao.

Bước ngoặt đến vào năm 2021 khi chị được ngành nông nghiệp địa phương giới thiệu mô hình nuôi gà đen H'Mông thương phẩm theo hướng an toàn sinh học. Đây là giống gà bản địa có giá trị kinh tế cao, phù hợp với điều kiện khí hậu của Long Hẹ.

Gia đình chị được hỗ trợ 1.000 con giống, thức ăn và được tập huấn kỹ thuật chăn nuôi bài bản. Từ nền tảng đó, chị Bưởi rút ra triết lý phát triển rất rõ ràng:

Năm 2022, khi mô hình chứng minh hiệu quả, chị thành lập HTX nông nghiệp sinh thái EFARM nhằm liên kết các hộ dân cùng phát triển sản xuất.

Đến nay, HTX có 7 thành viên với quy mô mỗi hộ từ 200-300 con gà, tăng lên 400-500 con vào dịp cuối năm. Các hộ được tổ chức nuôi theo phương thức gối vụ, không vào đàn cùng thời điểm nên luôn duy trì nguồn cung quanh năm, hạn chế tình trạng dư thừa sản phẩm theo mùa.

Cách thức hoạt động của HTX EFARM cũng là tư duy sản xuất hàng hóa mà nhiều HTX hiện nay đang hướng tới, không sản xuất theo phong trào mà dựa trên kế hoạch thị trường.

Điều đáng ghi nhận ở HTX EFARM là lựa chọn phát triển theo hướng "nuôi chậm nhưng chắc". Đàn gà được nuôi gần 6 tháng mới xuất bán, lâu hơn đáng kể so với mô hình chăn nuôi công nghiệp. Mỗi con đạt trọng lượng từ 1,2-2kg, thịt săn chắc, ít mỡ, giá bán dao động từ 100.000-180.000 đồng/kg.

Gia đình chị Bưởi bình quân 1 năm xuất bán khoảng 3.000 con gà, doanh thu hơn 400 triệu đồng. Song song với đó là đàn gà mái đẻ khoảng 300 con, sản lượng khoảng 200 quả trứng mỗi ngày, tạo nguồn thu ổn định quanh năm.

Điều làm nên sự khác biệt không nằm ở sản lượng mà ở quy trình sản xuất. Gà được sử dụng thức ăn lên men từ chuối, ngô, sắn, bổ sung bã đậu và cỏ tự nhiên nhằm nâng cao chất lượng thịt.

Trong phòng bệnh, HTX ưu tiên các giải pháp sinh học như nước lá ổi, tỏi ngâm men thay cho việc lạm dụng kháng sinh. Đệm lót sinh học được áp dụng để giảm ô nhiễm môi trường, hạn chế dịch bệnh. Nguồn giống được nhập từ cơ sở uy tín sau khi đã tiêm phòng đầy đủ.

Nhờ tuân thủ nghiêm quy trình kỹ thuật, tỷ lệ sống của đàn gà luôn đạt khoảng 90%. Đó cũng chính là nền tảng của chất lượng sản phẩm do HTX làm ra. Trong bối cảnh người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến thực phẩm an toàn, những quy trình sản xuất bài bản không chỉ giúp giảm chi phí, giảm rủi ro mà còn tạo nên giá trị gia tăng cho sản phẩm.

Thực tế cho thấy, nhiều HTX hiện nay đã có sản phẩm tốt nhưng giá trị vẫn chưa tương xứng vì thiếu thương hiệu, thiếu nhận diện và thiếu hệ thống quản trị hiện đại.

Đó là lý do việc phát triển tài sản trí tuệ đang trở thành yêu cầu cấp thiết. Đối với các HTX nông nghiệp như EFARM, tài sản trí tuệ không đơn thuần là đăng ký nhãn hiệu mà còn bao gồm toàn bộ hệ thống giá trị tạo nên uy tín của sản phẩm.

Muốn đưa sản phẩm đến các hệ thống phân phối hiện đại hoặc xuất khẩu, HTX cần từng bước xây dựng và áp dụng đầy đủ các tiêu chuẩn, quy chuẩn sản xuất; đăng ký mã số vùng trồng đối với sản phẩm trồng trọt, mã số cơ sở đóng gói đối với các ngành hàng phù hợp; xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc minh bạch; áp dụng các hệ thống quản lý chất lượng tiên tiến gắn với an toàn thực phẩm.

Việc chuẩn hóa toàn bộ quy trình sẽ giúp sản phẩm đáp ứng yêu cầu ngày càng khắt khe của thị trường trong nước và quốc tế.

Đối với sản phẩm chăn nuôi, việc quản lý nhật ký sản xuất, hồ sơ tiêm phòng, kiểm soát thức ăn, kiểm soát dịch bệnh, truy xuất toàn bộ quá trình nuôi cũng ngày càng trở thành yêu cầu bắt buộc nếu muốn tham gia sâu vào chuỗi cung ứng hiện đại.

Cần phải thẳng thắn rằng đến nay vẫn còn không ít HTX hiện vẫn bán hàng chủ yếu qua thương lái nên giá trị gia tăng còn thấp. Trong khi đó, thương mại điện tử mở ra cơ hội tiếp cận trực tiếp người tiêu dùng trên phạm vi cả nước.

Việc xây dựng website, fanpage, gian hàng trên các sàn thương mại điện tử, ứng dụng mã QR truy xuất nguồn gốc, thanh toán số và quảng bá trên nền tảng số sẽ giúp HTX giảm phụ thuộc vào khâu trung gian, đồng thời nâng cao độ tin cậy của sản phẩm.

Thương hiệu số vì thế không chỉ là câu chuyện truyền thông mà chính là "giấy thông hành" để nông sản bước vào nền kinh tế số. Điều đáng quý ở mô hình của HTX EFARM không chỉ nằm ở hiệu quả kinh tế mà còn ở tinh thần liên kết.

Nếu trước đây các hộ dân chăn nuôi riêng lẻ, thiếu kỹ thuật và đầu ra thì nay thông qua HTX, các thành viên cùng chia sẻ kinh nghiệm, thống nhất quy trình sản xuất và hỗ trợ nhau tiêu thụ sản phẩm. Sự liên kết ấy tạo ra sức mạnh mà từng hộ riêng lẻ khó có thể đạt được.

Theo ông Lò Văn Quý, Chủ tịch UBND xã Long Hẹ, mô hình nuôi gà đen thương phẩm của HTX EFARM đang mang lại hiệu quả kinh tế rõ rệt, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân địa phương.

Sau khi sáp nhập đơn vị hành chính, không gian phát triển của xã được mở rộng, tạo điều kiện thuận lợi để phát triển các mô hình nông nghiệp hàng hóa quy mô lớn hơn.

Địa phương cũng sẽ tiếp tục triển khai các chính sách hỗ trợ tiếp cận nguồn vốn ưu đãi, khuyến khích người dân chuyển từ chăn nuôi nhỏ lẻ sang sản xuất tập trung. Đây là điều kiện quan trọng để HTX mở rộng quy mô, đầu tư thêm cơ sở vật chất, ứng dụng công nghệ mới và hoàn thiện chuỗi giá trị.

Tuy nhiên, để các HTX thực sự trở thành lực lượng tiên phong của kinh tế nông nghiệp hiện đại, ngoài nguồn vốn còn cần sự đồng hành trong đào tạo quản trị, hỗ trợ xây dựng thương hiệu, đăng ký bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ, chuyển giao công nghệ và xúc tiến thương mại.

Đặc biệt, cần hình thành tư duy coi tài sản trí tuệ là một loại "tài sản sản xuất" của HTX. Một nhãn hiệu được bảo hộ, một hệ thống truy xuất nguồn gốc minh bạch, một quy trình sản xuất đạt tiêu chuẩn hay một thương hiệu số được người tiêu dùng tin tưởng đều có giá trị kinh tế lâu dài, giúp sản phẩm tăng sức cạnh tranh và mở rộng thị trường.